علی جانباز – رئیس حوزه هنری کودک و نوجوان
انقلاب اسلامی، بیش از آنکه یک رویداد سیاسی باشد، تحولی فرهنگی بود؛ تحولی که از ایمان مردم آغاز شد و به ساختن جامعهای متکی بر ارزشها و باورهای الهی انجامید. اما استمرار این مسیر، نیازمند تربیت نسلی تازه است؛ نسلی که ایمان، خلاقیت و امید را در جان خود تجربه کند. از همینجاست که اهمیت توجه به حوزهی «کودک و نوجوان» در کار فرهنگی معنا پیدا میکند.
در تاریخ حوزه هنری انقلاب اسلامی، کودک و نوجوان همیشه حضوری جدی و الهامبخش داشتهاند. از نخستین سالهای پس از انقلاب، وقتی دفتر ادبیات کودک و نوجوان در مرکز آفرینشهای هنری شکل گرفت، تا فعالیتهای انیمیشن سوره و نمایشهای عروسکی، همواره هنرمندان و نویسندگان مؤمن کوشیدهاند دنیای پاک و خیالانگیز کودکان را با حقیقت و ارزشهای انقلاب پیوند دهند. آثاری چون من یک چفیه هستم یا من پلاک هستم نه فقط خاطرههای ادبی، بلکه سندی از آغاز این راهاند.
اما شکلگیری رسمی «حوزه هنری کودک و نوجوان» به سال ۱۳۹۱ بازمیگردد؛ فعالیتهای مربوط به کودک و نوجوان در قالب نهادی مستقل متمرکز شد. در آن دوره، پروژههایی چون گسترش مجموعهی «شکرستان» و طراحی محصولات فرهنگی وابسته به آن، نقطهی عطفی در بازاریابی فرهنگی حوزه بود. این نهاد بیش از پیش به سمت تولید ادبیات داستانی حرکت کرد و نشر مهرک از دل همان جریان متولد شد و تمرکز بر نمایش کودک و تولید تئاترهای آموزشی و تربیتی بیشتر شد و مسیر رشد ادامه یافت.
اما در سال ۱۳۹۹، با رویکرد جدید حوزه هنری در دورهی ریاست آقای دادمان، فصل تازهای آغاز شد. نگاه ما این بود که فعالیتهای کودک و نوجوان دیگر نباید فقط در یک بخش یا ساختمان متمرکز باشد، بلکه باید به جریان فراگیر و نهادساز تبدیل شود. حوزه هنری کودک و نوجوان امروز بر پایهی سه محور اصلی بازتعریف شده است: توسعهی مخاطب، شبکهسازی فرهنگی، و کنشگری اجتماعی.
به باور ما، تربیت فرهنگی نسل آینده فقط با تولید محتوا ممکن نیست؛ بلکه نیازمند شکلدهی شبکهای زنده از فعالان فرهنگی، هنرمندان، مربیان، ناشران و حتی کسبوکارهای فرهنگی است. از دل همین تفکر، مفهوم « امید» متولد شد؛ نامی که هم با روحیهی این نسل سازگار است و هم نماد مأموریت ماست. امید، فقط عنوان یک مجموعه نیست؛ روحی است که در همهی فعالیتهای ما جاری است.
امروز «امید» در قالب چند مرکز اصلی فعالیت میکند: مرکز رشد و نوآوری، مرکز صنایع فرهنگی، مرکز تولیدات هنری و اندیشکده امید. هر یک از این مراکز مأموریت دارند حلقهای از زنجیرهی خلق ایده، آموزش، تولید و ترویج آثار فرهنگی و هنری کودک و نوجوان را شکل دهند.
با این رویکرد، حوزه هنری کودک و نوجوان نه صرفاً تولیدکنندهی کتاب یا فیلم، بلکه تسهیلگر یک جریان فرهنگی است؛ جریانی که از مرحلهی ایده تا تجربهی مخاطب امتداد دارد. در این مسیر، ما تلاش کردهایم کودک و نوجوان را از «مخاطب منفعل» به «کنشگر فرهنگی» تبدیل کنیم؛ کسی که خود در فرآیند خلق و تجربهی اثر سهیم است.
شاید مهمترین دستاورد ما در سالهای اخیر همین باشد: شکلگیری خانوادهای از هنرمندان و فعالان فرهنگی که دل در گرو تربیت نسل مؤمن و امیدوار دارند. این خانواده، همان « امید» است؛ جمعی که حتی اگر ساختار اداری تغییر کند، پیوند انسانی و ایمانیاش برقرار میماند.
در جهان پرهیاهوی امروز، که محتواهای متنوع و گاه مضر، ذهن و روح کودکان را احاطه کردهاند، نقش نهادهایی مانند حوزه هنری کودک و نوجوان بیش از گذشته حیاتی است. ما باید برای کودکانمان جهانی از معنا، خیال، هنر و ایمان بسازیم؛ جهانی که در آن امید زنده بماند.
به باور ما، آینده از دل کودکی آغاز میشود؛ و اگر بخواهیم فردایی روشنتر داشته باشیم، باید امروز در سرزمین دلهای کوچک سرمایهگذاری کنیم.این همان مأموریتی است که حوزه هنری کودک و نوجوان با نام زیبای «امید» دنبال میکند.
