ملیحه محمودخواه-در گرمای سیستان و بلوچستان، جایی که گاه فاصله میان روستاها و نزدیک ترین سالن فرهنگی ده ها کیلومتر است، عروسک ها مهمان دیدگان کودکان شده اند. گروه نمایش عروسکی «می خوام به دنیا بیام» به تهیه کنندگی متین محجوب و نویسندگی و کارگردانی بهناز مهدی خواه، در هفته کودک سفر خود را از تهران آغاز کرد تا صحنه تئاتر را به دل مناطق محروم ببرد؛ جایی که لبخند بچه ها، روشن ترین نور صحنه است.
تهیه کننده این تئاتر در گفتگو با جام جم می گوید: آمده ایم تا سهم کودکان این سرزمین از شادی، تخیل و امید را برابر کنیم. عدالت فرهنگی فقط در برنامه ریزی خلاصه نمی شود بلکه در حضور واقعی ما در میان کودکانی معنا دارد که شاید برای نخستین بار در زندگی شان تئاتر را از نزدیک می بینند.
نمایش «می خوام به دنیا بیام» که کاری از حوزه هنری کودک و نوجوان است، سفری شاعرانه از دل قصه خلقت تا مفهوم عشق و مادری است؛ روایتی که می خواهد به زبان عروسک ها، معنای زندگی را برای کوچک ترین مخاطبانش بازگو کند. متین محجوب در مورد اجرای این نمایش در استان سیستان و بلوچستان توضیح می دهد.
*چه انگیزه ای باعث شد نمایش «می خوام به دنیا بیام» را به سیستان و بلوچستان ببرید؟
به باور گروه ما، هنر نمایشی فقط نباید در مراکز استان ها یا شهرهای بزرگ اجرا شود.ما به عنوان عوامل هنری درتحقق عدالت فرهنگی مسئولیت داریم. یعنی همه کودکان ایران فارغ از این که درمرکزشهر زندگی می کنند یا دورترین نقاط کشور، باید امکان دیدن نمایشی جذاب، مفهومی و بدیع راداشته باشند.سیستان وبلوچستان یکی ازمناطقی است که همواره به لحاظ دسترسی محدودتر است. امیدوارم با این تور نمایشی بتوانیم فرصت تجربه هنررابه کودکانی برسانیم که کمترامکان مواجهه باآن راداشته اند. «می خوام به دنیا بیام»نه تنها نمایش برای کودکان است، بلکه پیام بزرگ تری دارد: پیام دسترسی برابربه امید،زیبایی و خلاقیت.
*چه اهدافی برای این سفر تعریف کرده اید؟ دستاوردها و چالش ها چیست؟
هدف اول رساندن نمایش به مدارس، روستاها و مراکز فرهنگی در سیستان وبلوجستان است. یعنی رفتن به محل زندگی و تحصیل کودک، نه انتظار این که کودک به سالن بیاید. هدف دوم ایجاد پیوند اجتماعی با بچه هاست؛ این که مردم منطقه ببینندهنرکودکانه هم جدی و ارزشمند ا ست.
هدف سوم ایجاد تاثیر پایدار در فرهنگ محلی است چرا که پس از اجرا،گفت وگوهایی با مربیان و آموزگاران درباره خلاقیت، تخیل و نقش هنر در رشد کودک برگزار می شود. چالش ها هم طبیعتا زیاد است: زیرساخت صحنه و امکانات فنی در برخی نقاط ضعیف و حمل و نقل عروسک ها کار حساسی است و هماهنگی با مدارس و مسئولان محلی نیاز به زمان دارد اما بازخورد کودکان وقتی عروسک ها را زنده می بینند، انرژی تمام این تلاش ها را جبران می کند.
*کمی از جزئیات این سفر به سیستان و بلوچستان بگویید. چه برنامه ریزی ای داشتید و استقبال چگونه بود؟
در این تور برنامه ریزی کردیم که در مجموع 32 اجرا در شهرهای زاهدان، زابل و سراوان داشته باشیم. هرچند شرایط آب و هوایی در این روزها واقعا سخت بود و حتی در برخی مناطق مدارس تعطیل شدند اما گروه با همه دشواری ها کار را ادامه داد. در بعضی اجراها تا 700 کودک در سالن حضور داشتند و آنچه بیش ازهرچیز برای ما ارزشمند بود، شوق و اشتیاق بچه ها بود؛
بچه هایی که با چشمان درخشان، عروسک ها را دنبال می کردند و پس از اجرا، برای دیدن و لمس کردن شان صف می کشیدند. این استقبال برای ما نشانه روشنی است از این که عدالت فرهنگی فقط با برنامه ریزی ممکن نیست. باید با عشق و حضور واقعی در دل مناطق محقق شود.
*بعضی منتقدان می گویند هنرهای نمایشی کودکانه بیشتر جنبه سرگرمی دارند. نظر شما در این باره چیست؟
معتقدم نمایش کودک وقتی صرفا سرگرم کننده باشد و در کنار آن مفهومی نداشته باشد تهی می ماند اما وقتی از دل قصه های خلقت و تولد به مفاهیمی مثل آفرینش، ارتباط با خالق و جایگاه انسان در طبیعت پرداخته شود، آنگاه سرگرمی تبدیل به آموزش می شود. کودک هنگام دیدن نمایش، نه تنها می خندد بلکه می پرسد، فکر می کند، احساس می کند.این نقطه ای است که نمایش کودک به تربیت فرهنگی و رشد ذهنی کمک می کند. این نمایش به نویسندگی و کارگردانی بهناز مهدی خواه توانسته این هدف را دنبال کند و در خدمت آموزش و رشد باشد نه صرفا تفریح.
*چه شد که نمایش به موضوع خلقت رسید و چرا از عروسک برای این روایت استفاده کردید؟
خلقت یکی از عظیم ترین مفاهیمی است که آدمی همیشه در مواجهه با آن کنجکاو بوده اما وقتی برای کودک صحبت می شود، بایدبه زبان قصه های قابل فهم وتصویرپردازی تبدیل شود.استفاده ازعروسک به ماامکان می دهد تولدگیاهان، پرندگان، دوزیستان و حتی ستارگان را در قالب قصه های کوچک و ملموس تجسم کنیم. کودک وقتی عروسک می بیند، ذهنش معلق می ماند بین خیال و واقعیت.
این فاصله بستری فراهم می کند که پذیرش مفاهیم بزرگ را با قلب کوچکش امکان پذیر سازد.
*این نمایش چگونه قصه ها را به نحوی در هم می آمیزد که هم علمی باشد و هم عاطفی؟
ما در هر داستان ابتدا با مرحله ای ساده شروع می کنیم: تولدیک گیاه، رویش ریشه وبالیدن برگ ها.سپس به سمت پرنده، دوزیستان و ستارگان می رویم. ما از زبان قصه به مفهومی علمی می رویم. در پایان، همه این قصه ها به یک نقطه مشترک می رسند: خالق و نقش او در آفرینش. ما نشان می دهیم که هر تولدی، بازتاب اراده خالق است؛ همان پیام تربیتی ای که می خواهم کودک دریافت کند: زندگی اتفاقی نیست بلکه نتیجه حکمت است.
*موسیقی و عروسک ها در این نمایش چقدر اهمیت دارند؟ چه ویژگی هایی دارند؟
موسیقی یکی از ستون های نمایش است. ما سراغ ملودی های فاخر اما شیرین و کودکانه رفتیم. یعنی موسیقی ای که لطیف بوده و ارزش شنیداری داشته باشد. این موسیقی در لحظه های انتقال قصه ها، تجربه تازه ای برای کودک می سازد. عروسک ها نیز با طراحی خلاقانه و دقیق قرار نیست صرفا زیبا باشند. باید با حرکت و تعامل حس تولد را منتقل کنند. هر عروسک بازتاب اصلی خود قصه است. همگی باید بیانگر فرآیندی زنده باشند.
*در خلال قصه های خلقت، موضوع مادری هم مطرح می شود. می توانید درباره این محور بیشتر توضیح دهید؟
بخش مهمی از نمایش به مفهومی از مادری و دلسوزی اختصاص دارد: دانه ای که گیاه ازآن می روید،مادری که پرنده را حمایت می کند و در نهایت، مادری که انسان را به زندگی می آورد. این مفهوم به کودک کمک می کند پیوندی عاطفی با زندگی برقرار کند و معنای محبت خالقانه را لمس کند. در نهایت می خواهیم کودک بداند دنیا خانه ای ا ست که با عشق و مراقبت بنا شده است، نه صرفا صحنه ای تصادفی از هستی
انتهای پیام
